1-) KİMYASAL MADDE/ÜRÜNÜN VE FİRMANIN TANIMI

Ticari Adı
SUSUZ AMONYAK, LİKİT AMONYAK

CAS No
SIVILAŞTIRILMIŞ AMONYAK

EINECS No
7664-41-7

EINECS Adı
231-635-3

Kimyasal Formülü
SUSUZ AMONYAK

Maddenin Kullanımı
NH3
Öncelikli olarak azotlu gübrelerin üretilmesinde ve azot ihtiva eden ürünlerde hammadde olarak kullanılır.

2-) KİMYASAL BİLEŞİMİ/VARSA BİLEŞİMİNDEKİ TEHLİKELİ VE SAĞLIĞA ZARARLI MADDELER

Bileşenlerin Yapısı ve Konsantrasyonları
Genellikle çok az oranda su (mak.%0,2) ve çok az miktarlarda yağ (max 5 ppm) ihtiva eder.EEC sınıflandırılmasına gore (Toxic) zehirleyicidir.

3-) TEHLİKE TANIMI

İnsan Sağlığı
Amonyak, solunması durumunda zehirleyici, vücuda temas halinde her bölge için tahriş edici ve sıvı olarak vücuda temasında şiddetli soğuk yanıklara sebep vericidir.

Deri Teması
Sıvı amonyak sıçramaları deride ciddi soğuk yanıklar meydana getirir. Nemli amonyak buharı deriyi tahriş eder.

Göz Teması
Sıvı amonyak sıçramaları, gözde etkisi birkaç gün içinde görülemeyen kalıcı hasarlara sebep olur. Amonyak buharları gözü tahriş edebilir ve gözde sulanmalara sebep olur, yüksek konsantrastonda ciddi zararlar verebilir.

Yutulması Yemek borusu, mide ve bağırsaklarda ciddi tahriş ve zarara yol açar.

Solunması Amonyak 5-25 ppm aralığında kokusu hissedilir. 50-100 ppm aralığındaki konsantrasyonlarda uzun süreli maruz kalınırsa hafif tahrişe sebep olur. 400-700 ppm arasında uzun süre solunursa üst solunum yollarında,göz,burun ve gırtlakta tahrişe sebep olur. Daha yüksek konsantrasyonda (1000 ppm’in üzerinde) kısa süre maruz kalınması, göz ve üst solunum yollarını şiddetli şekilde tahriş edebilir. 200 ppm’in üzerindeki ortamlarda çok kısa sürede akciğerlerde ciddi hasarlara sebebiyet verebilir ve ölümcül olabilir, maruz kalındıktan 48 saat sonra ciğerlerde ödem oluşturabilir ve ölüme sebebiyet verebilir.
Meslek ve işi dolayısıyla sık sık ve fazla konsantrasyonlarda limitlerin üzerinde maruz kalındığında kalıcı üst solunum yolu hasarlarına sebep olur.

Uzun Süreli Etkiler
Mesleki maruz kalma limitlerinin altındaki maruz kalmalarda, herhangi bir ters etkisi kanıtlanmamıştır.

Çevre
Amonyak sudaki yaşamı zehirleyicidir.

Diğer
Yangın, ısınma ve patlama
Tutuşabilir, atmosfere açık ortamlarda tutuşması zordur. Kapalı bir ortamdaki amonyak ve hava karışımı yanıcı ve patlayıcı olabilir.
Kapalı bir tank veya silindirdeki amonyak, ısıtıldığında patlama tehlikesi vardır.
Büyük sıvı amonyak kaçakları, yoğun bulut tabakası ve sınırlı görüş alanı oluşturabilir.

4-) İLK YARDIM ÖNLEMLERİ

Ürün
Sürat zorunlu ve gereklidir. Etiketlenen kişi süratle maruz kaldığı ortamlarda daha fazla etkilenmesi için uzaklaşır. Gerekli ilk yardım müdahalesi derhal uygula ve tıbbi tedavi sağla.

Deri Teması
Bol miktarda su ile ıslak ve yıka. Soğuk yanma durumunda donmuş yara iltihapları olabileceğinden elbise deriye yapışabilir. Dikkatle ve özenle ılık su kullanarak buzları erit. Elbiseyi çıkar ve etkilenmiş bölgeyi yıka. Derhal tıbbi tedavi sağla.

Göz Teması
Derhal göz yıkama solüsyonu (%5’lik borit asit çözeltisi) ile yıka, yada su ile en az 15 dakika yıka. Sağlık yardımı sağlanana kadar yıkamaya devam et. Gözleri yıkarken göz kapaklarını açık tut.

Yutulursa
Kusmasını engellenyin. Kişi bilinci yerindeyse, ağzını su ile çalkalayıp yıkayın ve 2 yada 3 bardak su içirin Gerekli tıbbi tedaviyi acilen sağlayın.

Solunması
Maruz kalan kişiyi temiz havaya çıkarın. Sıcak tutun ve sakinleştirin Eğer yetkili bir sağlık görevlisi varsa oksijen verin Eğer nefes almıyorsa yetkili kişi tarafından suni solunum yapılması gerekir. Gerekli tıbbi tedaviyi acilen sağlayın.

İleri ve Ek sağlık Tedbirleri
Ani veya sonradan oluşabilecek bronş, nefes borusu ve akciğer ödemleri için yaralıyı sağlık gözetiminde tutun.
Giderek ilerleyen zararlı etkiler ortaya çıkabilir.

5-) YANGINLA MÜCADELE

Amonyak buharının ve sıvı döküntülerinin açık havada tutuşması zordur. Kapalı bir alanda, amonyak ve hava karışımı limitlerin içinde ise (16-27%) eğer tutuşturulursa patlamaya sebep olabilir. Soğuk, yoğun amonyak bulutu görüşü azaltabilir.
Amonyak kaçağının kaynağını izole edin.
Köpük, kuru toz ve karbondiaksit kullanın.
Personeli korumak ve gazı dağıtmak için, ateşe maruz kalan konteyner ve yapıları soğumak için su spreyi kullanın. Kesinlikle suyu, sıvı amanoyağa püskütmeyin. Kişisel koruyucu ve tam koruma sağlayan amonyak elbisesi giyin.

6-) KAZA SONUCU DÖKÜLMEYE, SIZINTIYA KARŞI ÖNLEMLER

-

7-) KULLANMA VE DEPOLAMA

Deri – göz temasında ve buharını solumaktan kaçının.
Mesleki maruz kalma limitleri gereğince çalışılan atmosferdeki miktarları kontrol edin.
Döküntü veya kaçak riski varsa kişisel koruyucu malzeme kullanın.

8-) MARUZ KALMA

Tavsiye Edilen Maruz Kalma Limitleri
TLV /TWA : 25 ppm = 17 mg/m³ ACGIH (Tab. 1995-96)
TLV – STEL : 35 ppm = 24 mg/m³ ACGIH (Tab. 1995-96)
Korunma ve Mühendislik Ölçümleri
Uygun olan yere lokal havalandırma teçhizatı sağlayın.
Deri veya göz teması olabilecek yere güvenlik duşları ve yüz duşları sağlayın.
Kişisel Korunma
-

9-) FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER

Görünüş : Atmosfer sıcaklığında renksiz sıvı.
Koku : Keskin kokulu, boğucu
pH, (%1’lik çözelti) : 11.7
Donma Noktası : -77.7 °C
Kaynama Noktası : -33.4°C 101.3 kPa’da
Alevlenebilirlik : %16-27 (hacimce ve 0 °C havada)
Alevlenme sıcaklığı : 651°C
Buhar Basıncı : 1013 kpa 25°C’de
Rölatif Buhar Yoğunluğu : 0.6 (hava=1)
Sudaki Çözünürlüğü : Büyük oranda çözünür (529 g/l 20°C’de)
Organik Solventlerdeki Çözünürlüğü : alkol, aseton, kloroform
Sıvı Yoğunluğu : 06386 g/cm³ (0°C ve 101.3 kPa)
Gaz yoğunluğu : 0.7714 g/l (0°C ve 101.3 kPa)

10-) STABİLİTE VE REAKTİVİTE

Kararlılık
Dizaynsal depolama koşullarında, reaksiyon şartları içinde ısısal olarak karalıdır. Isınması likidin buharlaşmasına sebep olur.

Kaçınılması Gereken Durumlar
Konteynerlerin ısınması ve fiziksel zarar görmesindenkaçınılmalıdır.

Kaçınılması Gereken Materyaler
Hipokloritler, civa ve halojenlerle şiddetli şekilde reaksiyona girerek patlamaya sebebiyet verecek bileşikler meydana getirir.
Bakır, çinko, alüminyum, kadmiyum ve alaşımlarını korozyona uğratır.
Civa ve gümüş oksit ile reaksiyona girerek şoka duyarlı bileşikler oluştururlar.
Nitrojen oksitler ve kuvvetli asitlerle şiddetli reaksiyon verirler.
Tehlikeli Bozunma Ürünleri
Yanma reaksiyonunda Nox oluşur.

11-) TOKSİKOLOJİ BİLGİLERİ

Genel
Amonyak solunduğunda toksit ve vücudun her bölgesi için tahriş edicidir.

Toksit Değerleri
Deri Teması
Buharı, nemli ortamda deriyi tahriş edicidir.
Likit sıçramlarında ve buharına maruz kalındığında kimyasal ve soğuk yanmalara sebep olur.

Göz Teması
Düşük buhar konsantrasyonlarında, gözlerin sulanmasına ve tahrişine sebep olur.
Yüksek konsantrasyonlarda (1000 ppm üzerinde) ciddi zararlara neden olabilir.
Sıvı sıçramalarında etkisi birkaç gün sonra çıkabilecek kalıcı zararlara neden olabilir.

Solunması
Kokusu kimi insan için 5 ppm, bir çok insan için 25 ppm’de hissedilir. 50-100 ppm aralığında bir çok insan tarafından tahriş etkisi hissedilmiştir.
Amonyak buhar konsantrasyonuna bağlı olarak maruz kalındığında, hızla göz, burun ve gıtlak tahrişine, nefes alma güçlüğüne ve öksürüğe neden olabilir.
Yüksek konsantrasyonlarda maruz kalındığında, kısa bir zaman içinde dahi, ciddi akciğer problemlerine sebep olabilir. Bu gibi durumlarda 48 saat içinde akciğerde ödem oluşturabilir ve ölüme sebep verebilir.
EEC sınıflandırılması : TOksit
(Gazlar ve buharlar için EEC Toksit Kriteri: Ortalama öldürücü konsantrasyon 500-2000 mg/m³)
Mesleki maruz kalma limitinin üzerinde maruz kalınırsa, kalıcı solunum bozukluklarına öncülük edebilir.

Yutma
Mide, bağırsak bölgesinde derhal tahrişe sebep olur.

Diğer Bilgiler
IARC tarafından, kanserojen etkisi gözlenmemiştir.
AmesSalmonella testinde, amonyak mutajenik değildir.

12-) EKOLOJİK BİLGİLERİ

Ekotoksisite
Serbest amonyak (iyonize olmayan) yüzey sularında su yaşamını zehirleyicidir, fakat bunun yanında suların içinde sıklıkla bulunana amonyum iyonları toksik değildir.
Amonyak sonucu kirlenen sularda, oluşabilen amonyum tuzları toksik bir tehlike içermez. 7.5 üzerindeki pH artışlarında iyonize olmayan amonyak seviyesinde bir artışa neden olur.
LC50 (96 saat) (çeşitli türler) 1 mg/l. Balıklarda yapılan çalışmalarda 0.0024 mg/l’den büyük konsantrasyonlara tekrar tekrar maruz kalındığında büyüme hızına ters etkisi görülmüştür.
EC50 (Daphnia Manga) (48 saat) 24.4-189 mg/l

Hareketlilik
Su içinde çok çözülebilir. NH4+ iyonu toprak tarafından adsorblanabilir.

Kalıcılık ve Bozunabilirlik
Toprak içinde mikroorganizmalar ile nitrat iyonlarına hızla oksidize olur.
Temiz suda, mikroorganizmalar tarafından nitriye olabilir yada tortu parçacıklar ve kolloidler tarafından adsorblanabilir. Esas itibariyle su içinde biyolojik olarak bozunabilir.
Atmosferde photolysis ile bozunabilir yada havadaki asit kirlilikleri ile nötralize olabilir.

Bio birikim
Düşük potansiyel.

13-) DOĞADA UZAKLAŞTIRMA

Bertaraftı ulusal çevre yasalarına uygun olarak yapılmalıdır.

14-) TAŞIMACILIK HAKKINDA BİLGİLER UN Sınıflandırılması
Sınıf 2 gazlar, bölüm 2.3 toksit gaz, UN No 1005

Detaylar
ADR / RID, Sınıf2, Item 3, Etiket:6.1
Imdg, sınıf 2(2.3) Etiket 2.3+Etiket ilave risk 8

15-)YÖNETMELİKLERE GÖRE SINIFLANDIRMA

Avrupa Komisyonu (EC) mevzuatından yaralanılmıştır.
Sınıf : Toksit

Tehlike Sembolü : T, A kafatası ve çapraz kemikler
Risk İfadeleri : R10, alevlenebilir.
R23, solunması toksik
Güvenlik İfadeleri :
S7/9 : konteynerleri sıkıca kapat ve iyi havalandırması olan yerde muhafaza et.
S16: alev kaynakalrından uzak tut.
S38: yetersiz havalandırma durumunda uygun solunum ekipmanlarının giy.
S45: kaza durumunda, yada kendini iyi hissemiyorsan sağlık kuruluşuna baş vur. Mümkünse güvenlik bilgi formunu göster.
NFPA: H:3 , F:1 , R:0

16-) DİĞER BİLGİLER

Kanunlar / Yönetmelikler Tehlikeli maddelerin kullanımını düzenleyen “Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği” ve Bu Yönetmeliğe dayanılarak yayımlanan “Güvenlik Bilgi Formu Düzenlenmesine İlişkin Usül ve Esaslar Tebliğ” hükümleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Uyarı :Sağlığa zaralıdır.
Tarihçe :-
İlk Yayın Tarihi :-
Yayın Tarihi :-
Versiyon :1
Hazırlayan :Organik Kimyasallar Tesis Yönetimi